Hoofdafbeelding van Alles over nepnieuws

Alles over nepnieuws Alles over nepnieuws

Je herkent het misschien wel, je leest iets op internet maar vind het zo ongeloofwaardig dat je even verder Googelt naar het desbetreffende onderwerp. Het blijkt nepnieuws te zijn. Een woord dat pas in 2017 werd opgenomen in de Dikke van Dale. “Veelal suggestief nieuws dat niet berust op feiten, maar ontsproten is aan iemands fantasie, m.n. bedoeld om de publieke opinie te beïnvloeden.” Herkennen van nepnieuws is niet altijd gemakkelijk, zeker niet voor kinderen. In dit artikel lees je hoe je mediawijs wordt op het gebied van nepnieuws.

Waarom bestaat nepnieuws?

Tsja, waarom zou je nieuws verspreiden dat nergens op gebaseerd is? Of in ieder geval niet op feiten? Niet echt goed voor je betrouwbaarheid zou je zeggen. Bronnen die nepnieuws verspreiden doen dit meestal om geld te verdienen of om de publieke opinie te beïnvloeden.

Bekende voorbeelden zijn politieke beïnvloeding rondom de verkiezingen, het sturen van maatschappelijke discussies zoals Zwarte Piet, of het slecht neerzetten van de concurrent. Om direct geld te willen verdienen aan nepnieuws heb je clickbaits (of likes) nodig. Iedere klik op een pagina levert het bedrijf achter de website een bedrag op. Bij likes kan de pagina verkocht worden voor het bereik. En met een pakkende kop is dat binnenhalen van clicks en likes gauw gebeurd.

Afbeelding fact of fake news

Onrust

Buitenom de geldverdieners en beïnvloeders zijn er ook mensen die het gewoon voor de ‘lol’ doen. Onrustzaaiers. Het geeft hen een goed gevoel en misschien macht om te zien hoe vaak een bericht gedeeld wordt. Hierbij zijn het vaak de nieuwerwetse kettingbrieven en hoaxes die het goed doen. Veelal compleet verzonnen ‘nieuwsberichten’ waarbij emotioneel gewaarschuwd wordt voor iets, en opgeroepen om het vooral te delen met alles en iedereen die je kent.

Praat met je kind over het bestaan van deze vorm van nepnieuws. Berichtjes met teksten als: “Stuur dit door naar 10 mensen, anders overlijd je binnen 10 dagen”, kunnen ondanks de ongeloofwaardigheid angst oproepen bij je kind.

Andere technieken om onwaarheden te verspreiden of jouw mening te beïnvloeden zijn: framing en deep fake. Maar ook jouw eigen gecreëerde filter bubble kan er voor zorgen dat je een eenzijdig beeld van een onderwerp krijgt. De filter bubble wordt gecreëerd door je eerdere zoek -en klikgedrag. Algoritmes stemmen bij je volgende zoekopdracht jouw resultaten af op dat wat bij jou past. Dit is fijn, maar zorgt er ook voor dat ‘meer anders gekleurde’ informatie weggefilterd wordt.

Factcheckers

We worden vaak door nepnieuws op het verkeerde been gezet en dat is vervelend. Het internet geeft iedereen de ruimte om ‘nieuws’ te maken, zonder dat de waarheid bevestigd wordt door een journalistieke bron. Gelukkig proberen verschillende partijen waaronder de grote social mediasites nep van echt te onderscheiden. Facebook werkt bijvoorbeeld met zowel kunstmatige intelligentie als menselijke fact-checkers, om zo veel mogelijk nepnieuws te onderscheppen. En al sinds 1994 analyseert de site Snopes.com de echtheid van het nieuws. Maar ook de Nederlandse site nieuwscheckers.nl doet er alles aan om de waarheid boven tafel te krijgen. Desalniettemin is het goed om zelf kritisch te blijven en je kind te leren niet alles voor waar aan te nemen wat hij binnen de media (en in zijn omgeving) tegenkomt.

Afbeelding logo satire website de speld

Satire

Nepnieuws kan ook leuk zijn, websites zoals de Speld proberen juist op een satirische manier nieuws te brengen. Uiteraard met volledig ongeloofwaardige koppen als ‘Robert ten Brink nooit afgestudeerd als Dr. Love’. Door samen regelmatig nep en echt nieuws te bekijken en dit te bespreken kan je kind dit op een leuke manier leren. Neem eens een voorbeeld van (nep)nieuws en probeer samen met je kind te onderzoeken of dit echt of nep is.

Hoe herken je nepnieuws?

Wil je jouw mediawijsheid bijspijkeren met concrete tips op het gebied van nepnieuws. Lees dan dit artikel. We geven je 8 tips om het te herkennen. Wil je direct met je kind aan de slag? Bekijk dan samen dit filmpje.

Filmpje

Hoe kan Grownhub jou helpen?

In de Grownhub app vind je in het actueelscherm dagelijks nieuwsberichten, kijktips en andere interessante weetjes omtrent mediawijsheid. Je hoeft dan als ouder niet alles meer zelf bij te houden, wij geven je kennis via de app. Wist je bijvoorbeeld al dat de nieuwe game Apex Legends nu al vergeleken wordt met de populaire game Fortnite? En dat WhatsApp de doorstuurfunctie beperkt om verspreiding van nepnieuws te voorkomen?

Meer hierover

Image

Download nu gratis!

Vind ons in de Google Play Store
Vind ons in de Apple App Store